Giám sát chống thấm khi xây nhà mới tập trung vào bốn nơi: sàn nhà vệ sinh, sân thượng hoặc mái bằng, ban công và lô gia, và chân tường tiếp xúc đất. Chủ nhà kiểm được bề mặt trước khi quét, lớp chống thấm có liên tục và quét lên chân tường không, cổ ống được xử lý kỹ không, và quan trọng nhất là có thử ngâm nước rồi kiểm trần tầng dưới trước khi lát gạch hay không.
Bài này nói về chống thấm làm ngay trong quá trình xây mới. Chuyện xử lý nhà đã bị thấm dột, tìm nguồn thấm ở nhà cũ, thuộc về danh mục sửa chữa và cải tạo của trang. Ở đây mục tiêu là làm đúng một lần, vì một lớp chống thấm đã bị gạch phủ lên thì muốn sửa phải đục cả sàn.
Thấm thường bắt đầu từ đâu
Phần lớn sự cố thấm ở nhà mới không nằm ở giữa mặt sàn, nơi lớp chống thấm dễ quét nhất, mà ở những chỗ chuyển tiếp: cổ ống thoát xuyên sàn, góc giữa sàn và tường, chân tường khu tắm, mép cửa ra ban công, chỗ nối giữa hai đợt đổ bê tông, chân lan can, chân bồn nước trên mái. Đây là những chỗ vật liệu gặp nhau, co giãn khác nhau, và cũng là chỗ thợ dễ quét qua loa.
Một nguồn hay bị quên là đường ống cấp nước âm sàn và âm tường bị rò ở mối nối. Nước rò từ ống chảy lan dưới gạch, thấm xuống trần tầng dưới, nhìn giống hệt lỗi chống thấm. Vì vậy ống cấp nên được thử áp trước khi chống thấm và lát gạch; việc này có bài riêng về điện nước âm tường trong danh mục.
Hiểu được điều này, bạn sẽ biết khi đi kiểm, mắt nên dừng ở đâu: không phải ở giữa sàn, mà ở các mép, các góc và các lỗ.
Cũng cần nhớ rằng chống thấm là cả một chuỗi: kết cấu sàn, độ dốc, lớp chống thấm, lớp bảo vệ, gạch và keo chít mạch, thiết bị và phụ kiện. Một mắt xích yếu là đủ để nước tìm đường đi. Người giám sát giỏi nhìn cả chuỗi, chứ không chỉ hỏi đã quét vật liệu gì.
Trước khi quét chống thấm: bề mặt và độ dốc
Lớp chống thấm tốt đến đâu cũng thất bại nếu bề mặt bên dưới không đạt. Trước khi thợ quét, kiểm:
- Bề mặt sạch bụi, vữa thừa, dầu mỡ; không còn đầu thép, đinh nhô lên.
- Các vết rỗ, lỗ nhỏ, khe hở quanh ống đã được trám bằng vật liệu phù hợp.
- Độ ẩm bề mặt theo yêu cầu của loại vật liệu: có loại cần bề mặt ẩm, có loại cần khô. Hỏi thợ hướng dẫn của nhà sản xuất vật liệu đang dùng.
- Góc giữa sàn và tường đã được làm vát hoặc bo tròn theo chỉ dẫn, không để góc vuông sắc.
- Độ dốc về phía phễu thu đã được tạo đúng chưa. Đổ thử một ít nước, xem nước có chảy về phễu không hay đọng thành vũng.
- Phễu thu, ống thoát đã cố định chắc, cao độ phễu thấp hơn mặt sàn hoàn thiện dự kiến.
Độ dốc là thứ dễ bị xem nhẹ. Sàn chống thấm tốt mà nước cứ đọng lâu ở một góc thì lâu ngày vẫn có rủi ro, chưa kể rêu mốc và trơn trượt.
Trong lúc quét: chủ nhà nhìn những gì
Số lớp và thời gian giữa các lớp. Hầu hết vật liệu chống thấm dạng quét cần nhiều lớp, lớp sau quét vuông góc hoặc theo hướng chỉ dẫn, chờ lớp trước khô theo thời gian nhà sản xuất quy định. Hỏi thợ định làm mấy lớp và chụp ảnh mỗi lớp.
Quét lên chân tường. Lớp chống thấm phải chạy liên tục từ sàn lên tường một đoạn, ở khu tắm đứng thì cao hơn. Chiều cao cụ thể theo thiết kế và thói quen sử dụng; đừng để lớp chống thấm dừng ngay ở góc sàn.
Cổ ống được gia cường. Quanh mỗi ống xuyên sàn thường được xử lý kỹ hơn, có thể dùng lưới, băng hoặc phụ kiện chuyên dụng theo hệ vật liệu. Đây là chỗ đáng chụp cận cảnh nhất.
Mép cửa ban công, sân thượng. Chỗ ngưỡng cửa ra ban công phải được xử lý để nước ngoài không chảy ngược vào trong; cao độ sàn ban công thường thấp hơn sàn trong nhà.
Lớp liên tục, không bỏ sót. Nhìn kỹ không có vùng bị hở, bong rộp, bọt khí lớn, hoặc vết chân giẫm lên khi lớp chưa khô.
Che chắn sau khi quét. Lớp chống thấm vừa xong rất dễ bị thợ khác đi qua làm rách, thủng. Khu vực nên được chặn lối và đặt biển nhắc bằng lời với cả đội.
Sân thượng, mái bằng và ban công khác nhà vệ sinh ở đâu
Nhà vệ sinh nằm trong nhà, nhiệt độ ổn định, nước chỉ đến từ sử dụng. Sân thượng, mái bằng và ban công thì khác: chịu nắng trực tiếp, nhiệt độ bề mặt chênh lệch lớn giữa trưa và đêm, chịu mưa lớn dồn về phễu thu trong thời gian ngắn. Lớp chống thấm ở đây phải chịu được co giãn nhiệt và tia nắng, nên thường cần hệ vật liệu và lớp bảo vệ khác với khu vệ sinh. Chọn hệ nào là việc của người thiết kế và nhà thầu; bạn chỉ cần hỏi họ đã tính đến chuyện nắng và nhiệt chưa.
Về thoát nước, hãy hỏi sân thượng có mấy phễu thu, phễu có lưới chắn rác không, và nếu một phễu bị tắc vì lá cây thì nước tràn đi đâu. Một mái bằng chỉ có một phễu thu là rủi ro lớn vào mùa mưa bão, khi lá và rác dễ bịt kín miệng phễu chỉ trong một trận mưa.
Chân tường sân thượng, chân lan can, chân bồn nước, chân giá đặt máy nước nóng năng lượng mặt trời là những điểm hay rò. Mỗi chỗ bắt vít, chôn chân sắt xuyên qua lớp chống thấm cần được xử lý riêng. Nếu sau này dự định lắp thêm thiết bị trên mái, nên nói với nhà thầu từ bây giờ để chừa sẵn chân đế, tránh khoan đục lớp chống thấm khi đã hoàn thiện.
Thử ngâm nước: bước không được bỏ
Thử ngâm nước là cách đơn giản và đáng tin nhất để biết lớp chống thấm có kín không, trước khi bị gạch che đi. Trình tự thường gặp:
- Chờ lớp chống thấm khô đủ theo hướng dẫn của vật liệu.
- Bịt tạm các phễu thu, chặn cửa bằng gờ vữa hoặc vật liệu tạm để giữ nước.
- Bơm nước vào ngập mặt sàn một lớp mỏng, đánh dấu mực nước lên tường bằng bút.
- Ngâm trong khoảng thời gian theo chỉ định của giám sát hoặc nhà sản xuất vật liệu, thường tính bằng ngày chứ không phải vài giờ.
- Trong thời gian ngâm, đi xuống tầng dưới kiểm trần ngay bên dưới, nhất là quanh vị trí ống, góc tường. Dùng đèn pin soi xiên để dễ thấy vết ẩm.
- So mực nước với vạch đánh dấu sau thời gian ngâm. Mực nước tụt rõ mà không do bay hơi là dấu hiệu cần tìm chỗ rò.
- Ghi biên bản kết quả có chữ ký, kèm ảnh vạch nước lúc đầu, lúc cuối và ảnh trần tầng dưới.
Nếu thấy thấm, không lát gạch. Xả nước, để khô, tìm chỗ hỏng, sửa, rồi ngâm thử lại. Một vài ngày chờ ở bước này rẻ hơn rất nhiều so với đục sàn vệ sinh sau khi đã dọn vào ở.
Sau thử nước: bảo vệ lớp chống thấm khi lát gạch
Lớp chống thấm đạt khi thử nước vẫn có thể bị hỏng ở bước sau. Thợ lát gạch dùng bay cạo, kéo vật nặng, đóng đinh cố định thước, khoan bắt phụ kiện, tất cả đều có thể làm thủng lớp chống thấm. Một số hệ vật liệu yêu cầu lớp vữa bảo vệ trước khi lát; hỏi thợ cách làm ở nhà bạn.
Khi lắp thiết bị vệ sinh, việc khoan sàn để bắt bồn cầu, khoan tường để bắt vòi sen, giá treo khăn cũng cần cẩn thận. Hỏi thợ vị trí khoan, chiều sâu khoan, và cách xử lý chống thấm lại tại lỗ khoan nếu có xuyên qua lớp chống thấm.
Một thói quen tốt là sau khi lát gạch xong, khi thiết bị đã lắp, cho chạy thử vòi sen, xả nước bồn cầu, xả nước sàn nhiều lần trong vài ngày và tiếp tục quan sát trần tầng dưới. Nếu có vết ẩm xuất hiện lúc này, nhà thầu vẫn đang ở công trường và việc sửa đơn giản hơn nhiều so với sau khi bàn giao.
Cuối cùng, gom toàn bộ ảnh các lớp chống thấm, ảnh cổ ống, biên bản thử nước và tên vật liệu đã dùng vào một thư mục riêng của hồ sơ nhà. Khi cần bảo hành hoặc khi sửa chữa nhiều năm sau, người thợ mới sẽ biết bên dưới lớp gạch là gì, và bạn có căn cứ để trao đổi với nhà thầu cũ.
Nhờ AI đọc tài liệu vật liệu chống thấm
Mỗi hệ vật liệu chống thấm có tài liệu kỹ thuật riêng của nhà sản xuất, ghi cách chuẩn bị bề mặt, số lớp, thời gian chờ giữa các lớp, thời gian khô trước khi thử nước, cách xử lý cổ ống và góc. Tài liệu này thường dài, viết bằng thuật ngữ, đôi khi bằng tiếng Anh. Đây là việc AI làm tốt: tóm tắt thành một trang các bước và những con số cần đối chiếu.
Ví dụ câu lệnh: "Đây là tài liệu kỹ thuật của một vật liệu chống thấm dạng quét. Hãy tóm tắt thành danh sách các bước thi công, ghi rõ số lớp, thời gian chờ giữa lớp, thời gian khô trước khi thử nước, yêu cầu về độ ẩm bề mặt, cách xử lý cổ ống. Chỉ lấy thông tin có trong tài liệu, chỗ nào tài liệu không nói thì ghi là không có." Câu cuối giúp hạn chế AI tự thêm con số không có trong tài liệu.
Sau đó bạn đối chiếu bản tóm tắt với cách đội thợ đang làm. Nếu có chỗ khác, hỏi lý do. Nhớ kiểm lại vài con số quan trọng trực tiếp trên tài liệu gốc, vì AI vẫn có thể đọc nhầm đơn vị hay nhầm dòng. Khi tải tài liệu lên, không cần kèm thông tin nhà bạn; tài liệu sản phẩm thường là tài liệu công khai.
Câu hỏi thường gặp
Thử ngâm nước chống thấm bao lâu là đủ?
Thời gian ngâm theo chỉ định của giám sát hoặc nhà sản xuất vật liệu, thường tính bằng ngày. Ngâm vài giờ rồi xả thường không đủ để nước kịp thấm xuống trần tầng dưới. Ghi rõ thời gian ngâm trong biên bản.
Có cần chống thấm sàn phòng ngủ, phòng khách không?
Thông thường chỉ những khu thường xuyên ướt hoặc tiếp xúc mưa mới được chống thấm toàn bộ: vệ sinh, bếp ở một số thiết kế, ban công, sân thượng, mái. Ý kiến cụ thể cho nhà bạn nên hỏi đơn vị thiết kế.
Sân thượng chống thấm xong có lát gạch ngay được không?
Nên thử ngâm nước và kiểm trần tầng dưới trước khi lát. Sân thượng còn chịu nắng, nhiệt độ thay đổi lớn, nên chọn hệ vật liệu và lớp bảo vệ phù hợp theo tư vấn của người có chuyên môn.
Thợ bảo vật liệu này chỉ cần quét một lớp có được không?
Hãy đối chiếu với tài liệu kỹ thuật của chính vật liệu đó. Đa số hệ dạng quét yêu cầu nhiều lớp. Nếu tài liệu ghi khác lời thợ, đề nghị làm theo tài liệu hoặc có ý kiến của giám sát.
Nhà phố có tầng hầm thì chống thấm thế nào?
Chống thấm tầng hầm phức tạp hơn nhiều, liên quan đến nước ngầm, áp lực nước và biện pháp thi công, cần thiết kế riêng từ đầu. Chủ nhà nên trao đổi kỹ với đơn vị thiết kế, không áp dụng cách làm của sàn vệ sinh.
Đã chống thấm kỹ mà trần dưới vẫn ẩm, nguyên nhân có thể là gì?
Có thể là rò từ đường ống cấp, thoát nước, từ mạch gạch tường ngoài, từ ngưng tụ hơi nước, không chỉ lớp chống thấm sàn. Cần người có kinh nghiệm khoanh vùng nguồn ẩm trước khi đục sửa.