Ngày đổ bê tông sàn, chủ nhà nên có mặt hoặc có người đại diện từ lúc xe đầu tiên đến cho tới khi đổ xong. Việc cần làm gồm: kiểm cốp pha và thời tiết trước giờ đổ, đối chiếu phiếu giao hàng của từng xe, xem bê tông có được đầm kỹ, không bị pha thêm nước tuỳ tiện, có lấy mẫu thử, rồi theo dõi việc bảo dưỡng trong những ngày sau.
Bài này viết cho nhà phố, nhà ống dùng bê tông thương phẩm bơm lên sàn, kèm phần lưu ý cho trường hợp trộn tại chỗ. Mác bê tông, thời điểm tháo cốp pha và cách xử lý khi có sự cố là việc kỹ sư quyết; bạn cần biết đủ để nhận ra lúc nào nên hỏi.
Trước giờ đổ: những thứ kiểm trong buổi sáng
Một ngày đổ bê tông trôi chảy phụ thuộc vào việc chuẩn bị. Trước khi gọi xe, bạn cùng nhà thầu xem lại:
- Biên bản nghiệm thu cốt thép đã ký, các chỗ phải sửa đã được sửa.
- Cốp pha sạch rác, dây buộc, đầu mẩu thép; khe hở lớn đã được bịt.
- Cây chống thẳng, đủ dày, chân đặt trên nền chắc, không kê tạm lên gạch vỡ.
- Dự báo thời tiết trong ngày. Mưa to khi đang đổ làm hỏng bề mặt và thay đổi tỷ lệ nước; nắng gắt buổi trưa làm bê tông mất nước nhanh. Hỏi nhà thầu phương án nếu trời đổi.
- Đường cho xe bơm vào, chỗ đứng của xe, giờ được phép chạy xe tải trong khu phố. Nhiều đô thị giới hạn giờ xe lớn, nhà thầu cần biết trước.
- Nước, điện cho máy đầm, đèn nếu đổ kéo dài đến tối, bạt che.
- Hàng xóm đã được báo trước về tiếng ồn và xe đứng trước cửa.
Nếu một điều quan trọng chưa sẵn sàng, ví dụ cây chống chưa chắc hoặc trời sắp mưa lớn, dời ngày đổ thường rẻ hơn nhiều so với sửa một sàn bê tông kém chất lượng.
Bê tông thương phẩm và bê tông trộn tại chỗ
Bê tông thương phẩm được trộn ở trạm theo cấp phối, chở bằng xe bồn tới công trình và bơm lên sàn. Ưu điểm là chất lượng ổn định hơn và đổ nhanh, phù hợp sàn diện tích lớn. Bê tông trộn tại chỗ bằng máy trộn nhỏ vẫn còn dùng ở nhà nhỏ, hẻm sâu xe bồn không vào được, hoặc hạng mục khối lượng ít. Khi trộn tại chỗ, tỷ lệ xi măng, cát, đá, nước phụ thuộc người trộn, nên càng cần có người đứng xem.
Với bê tông thương phẩm, giấy tờ quan trọng là phiếu giao hàng của từng xe. Phiếu thường ghi mác bê tông, khối lượng, giờ xuất trạm, biển số xe. Bạn đối chiếu mác với hợp đồng và bản vẽ, ghi giờ xe tới công trường. Bê tông có thời gian sử dụng giới hạn kể từ khi trộn; xe chờ quá lâu vì tắc đường hay vì công trường chưa sẵn sàng là điều cần ghi lại và hỏi kỹ sư có dùng tiếp được không.
Với trộn tại chỗ, hỏi trước cấp phối mà kỹ sư yêu cầu, xem cách đong vật liệu có cố định không, ví dụ đong bằng thùng cố định thay vì xúc ước lượng. Bạn không cần tự tính cấp phối, chỉ cần thấy việc trộn được làm đều tay từ mẻ đầu đến mẻ cuối.
Một số cấp phối bê tông thương phẩm có dùng phụ gia để kéo dài thời gian ninh kết hoặc tăng độ linh động, nhất là khi phải vận chuyển xa hay đổ vào trưa nắng. Bạn không cần biết chi tiết hoá học, nhưng nên hỏi nhà thầu cấp phối đặt với trạm có ghi phụ gia không, và yêu cầu này đã được giám sát đồng ý chưa. Câu hỏi đơn giản này thường giúp mọi bên cẩn thận hơn khi đặt hàng.
Trong lúc đổ: những điều chủ nhà để ý
Thử độ sụt và lấy mẫu. Với bê tông thương phẩm, giám sát thường kiểm độ sụt ở xe đầu và một số xe sau, đồng thời đúc mẫu để mang đi nén. Bạn chỉ cần thấy việc này có được làm, mẫu có ghi ngày, vị trí, và ai giữ mẫu.
Không pha thêm nước tuỳ tiện. Bê tông khó bơm, thợ muốn cho thêm nước vào xe cho dễ chảy là tình huống có thật. Thêm nước làm giảm cường độ. Nếu thấy, hỏi giám sát ngay; điều chỉnh độ linh động nếu cần phải do người có chuyên môn quyết.
Đầm kỹ. Bê tông phải được đầm để đẩy bọt khí ra và lấp kín quanh thép, nhất là ở chân cột, đầu dầm, chỗ thép dày. Nghe tiếng máy đầm chạy liên tục là dấu hiệu tốt; đầm quá lâu một chỗ cũng không tốt.
Thép không bị dẫm bẹp thêm. Thợ đi lại trên sàn khi đổ; chỗ thép lớp trên bị dẫm bẹp cần được kéo lên trước khi bê tông phủ.
Mạch ngừng ở đúng chỗ. Nếu không thể đổ liền một lần, vị trí dừng phải theo chỉ định của kỹ sư, không dừng ở chỗ tiện nhất lúc hết bê tông.
Cốp pha và cây chống. Có người theo dõi phía dưới sàn trong lúc đổ: cốp pha phình, cây chống nghiêng, tiếng răng rắc là lý do để dừng bơm và gia cố ngay.
Những lỗi hay gặp trong ngày đổ ở nhà phố
Phần lớn sự cố ngày đổ bê tông nhà phố không đến từ kỹ thuật phức tạp mà từ những chuyện rất đời thường. Biết trước để hỏi trước:
- Gọi xe bê tông khi cốp pha vẫn còn đang đóng dở, rồi đổ vội cho kịp xe, bỏ qua bước kiểm cuối.
- Khối lượng đặt thiếu, xe cuối không đủ, phải dừng giữa chừng ở vị trí không mong muốn trong lúc chờ xe bổ sung.
- Không có ai đứng dưới sàn theo dõi cây chống trong suốt lúc bơm.
- Máy đầm hỏng giữa chừng mà không có máy dự phòng, thợ đổ tiếp không đầm.
- Đổ dồn bê tông thành đống cao một chỗ rồi mới san, làm cốp pha chịu tải cục bộ lớn.
- Đến chiều mới phát hiện quên đặt một ống thoát sàn, phải khoan sau.
- Không ai chụp ảnh phiếu giao của từng xe, đến lúc đối chiếu khối lượng chỉ còn con số nhà thầu báo.
Mỗi lỗi trên đều tránh được bằng một dòng trong danh sách kiểm buổi sáng và một người được giao đúng việc. Ở nhà phố, người được giao theo dõi cây chống phía dưới và người cầm phiếu giao hàng ở cổng nên là hai người khác nhau, vì cả hai việc đều cần có mặt liên tục.
Bảo dưỡng những ngày sau khi đổ
Bê tông không khô đi mà đông kết và phát triển cường độ nhờ phản ứng với nước. Nếu mất nước quá sớm, bề mặt dễ nứt và cường độ không đạt. Các việc cần theo dõi:
- Hỏi giám sát lịch bảo dưỡng ẩm: bắt đầu từ lúc nào, tưới bao nhiêu lần một ngày, kéo dài bao lâu. Thời gian cụ thể tuỳ thời tiết và loại xi măng, nên lấy theo chỉ định của họ.
- Theo dõi bề mặt có được giữ ẩm liên tục không: phủ bao tải ướt, bạt, hoặc tưới nước. Ngày nắng gió cần nhiều hơn ngày râm.
- Hạn chế đi lại, chất vật liệu nặng lên sàn mới đổ trong những ngày đầu.
- Không tháo cây chống, cốp pha đáy sàn, dầm trước thời điểm kỹ sư cho phép, kể cả khi thợ muốn lấy cốp pha đi làm tầng trên.
- Ghi lại ngày đổ, ngày tháo cốp pha thành, ngày tháo cốp pha đáy trong nhật ký.
- Khi có kết quả nén mẫu, xin bản sao lưu cùng hồ sơ.
Bạn có thể nhờ AI soạn một bảng nhắc việc bảo dưỡng theo ngày dựa trên lịch kỹ sư đưa ra, để gửi vào nhóm tin nhắn với cai thợ. AI chỉ sắp xếp lại lịch đó cho dễ theo dõi; nó không nên là người quyết số ngày.
Sau khi tháo cốp pha: nhìn bề mặt bê tông
Khi cốp pha được tháo, bạn có dịp nhìn bề mặt dầm, cột, đáy sàn. Bề mặt hơi lỗ chỗ bọt khí nhỏ là bình thường. Điều đáng hỏi là các vùng rỗ lớn để lộ đá, đặc biệt nếu nhìn thấy thép; vết nứt chạy ngang dầm hoặc chéo ở đầu dầm; sàn võng thấy được bằng mắt khi đứng dưới nhìn lên.
Thợ thường có thói quen trát vữa lên chỗ rỗ cho đẹp ngay khi tháo cốp pha. Bạn nên đề nghị để nguyên, chụp ảnh và cho giám sát xem trước. Rỗ bề mặt nhỏ có cách xử lý đơn giản, còn rỗ sâu, lộ thép cần kỹ sư đưa phương án; trát che đi thì không ai biết bên trong thế nào.
Vết nứt chân chim li ti trên mặt sàn do co ngót thường gặp, đặc biệt khi bảo dưỡng chưa tốt, và không phải lúc nào cũng ảnh hưởng chịu lực. Nhưng phân biệt nứt nào vô hại và nứt nào đáng lo là việc của kỹ sư, không phải của chủ nhà hay của AI nhìn qua ảnh.
Dùng AI để lập kế hoạch ngày đổ
Ngày đổ bê tông có nhiều đầu mối: trạm bê tông, xe bơm, đội thợ, giám sát, hàng xóm, người trong gia đình. Một tờ kế hoạch một trang giúp mọi người nhìn cùng một chỗ. Bạn có thể đưa cho AI các thông tin đã có, gồm diện tích sàn, khối lượng dự kiến theo nhà thầu báo, giờ hẹn xe, tên vai trò, rồi nhờ nó soạn kế hoạch theo giờ và danh sách kiểm buổi sáng.
Ví dụ câu lệnh: "Soạn kế hoạch một trang cho ngày đổ bê tông sàn tầng hai một nhà phố. Gồm: việc cần xong trước giờ đổ, ai chịu trách nhiệm gì, danh sách kiểm phiếu giao hàng từng xe, việc theo dõi dưới sàn trong lúc đổ, và lịch bảo dưỡng để trống số ngày cho kỹ sư điền." Chỗ để trống là có chủ ý: bạn không muốn AI tự điền số ngày bảo dưỡng hay thời điểm tháo cốp pha.
Sau ngày đổ, đưa ghi chú và ảnh phiếu giao hàng (đã che thông tin không cần thiết) cho AI để nhờ tổng hợp thành bảng: xe số mấy, giờ tới, mác, khối lượng, ghi chú bất thường. Bảng này rất có ích khi đối chiếu khối lượng thanh toán với nhà thầu sau này.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đổ bê tông sàn khi trời mưa không?
Mưa nhỏ có thể che chắn và đổ tiếp, mưa to kéo dài làm loãng bê tông bề mặt và rất khó kiểm soát. Quyết định dừng hay tiếp nên do giám sát đưa ra. Tốt nhất là xem dự báo và sắp xếp ngày đổ từ trước.
Xe bê tông đến muộn vì tắc đường thì có dùng được không?
Bê tông có thời gian sử dụng giới hạn kể từ khi xuất trạm. Ghi lại giờ xuất trên phiếu và giờ tới, hỏi giám sát có chấp nhận hay không. Đừng để thợ tự xử lý bằng cách thêm nước.
Mẫu bê tông lấy rồi để đâu?
Mẫu thường được bảo dưỡng theo quy định rồi mang đến phòng thí nghiệm để nén ở các mốc ngày. Bạn nên biết ai giữ mẫu, mẫu được mang đi đâu và khi nào có kết quả, xin bản sao kết quả lưu hồ sơ.
Bao lâu thì được tháo cốp pha sàn?
Không có con số chung cho mọi trường hợp; nó phụ thuộc nhịp sàn, loại xi măng, thời tiết và tải trọng thi công tầng trên. Thời điểm tháo cốp pha thành và cốp pha đáy là quyết định của kỹ sư, bạn chỉ cần đảm bảo thợ không tháo sớm hơn.
Sàn mới đổ có vết nứt chân chim có sao không?
Vết nứt li ti do co ngót bề mặt thường gặp và nhiều khi không ảnh hưởng chịu lực, nhưng nên chụp ảnh, đánh dấu và cho kỹ sư xem để biết có cần xử lý hay không, nhất là nếu vết nứt dài hoặc rộng dần.
Chủ nhà bận không có mặt ngày đổ được thì sao?
Uỷ quyền cho người tin cậy hoặc giám sát độc lập, đưa cho họ danh sách kiểm và yêu cầu chụp ảnh phiếu giao từng xe, ảnh đầm, ảnh lấy mẫu. Cuối ngày đọc lại và hỏi những gì chưa rõ.